Geschiedenis in drie adressen

Het Ministerie van Wooncrisis is een jonge beweging. Ze is gestart als een samenwerkingsverband tussen drie verenigingen, met de bedoeling om de krachten van de kraakbeweging te bundelen met die van de klassieke verenigingen. Sindsdien is het ministerie geëvolueerd naar een bredere beweging, die nog steeds groeit.

Louisalaan 321
In de herfst van 2006 kwamen drie Brusselse verenigingen samen om na te denken over een gezamelijke actie. Ze wilden de krachten bundelen om samen een leegstaand gebouw te bezetten en actie te voeren voor het recht op wonen.
Deze organisaties waren:
321Logements, de bezetters van het Tagawahotel, omdat ze wisten dat ze waarschijnlijk uit het hotel zouden worden gezet en ze elders hun sociaal project en collectief woonproject wilde verderzetten.
Chez Nous/Bij Ons, een inloopcentrum voor daklozen dat vanuit de positieve ervaring van de bezetting van de Waterloolaan 103 een gelijkaardig project wou opzetten, met extra aandacht voor daklozen en mensen met een laag inkomen.
De Brusselse Bond voor het Recht op Wonen (RBDH/BBRoW), die gemerkt had dat in Parijs een aantal organisaties, via een bezettingsactie, er waren in geslaagd om huisvesting op de politieke agenda te krijgen. Ook in België waren er immers federale verkiezingen gepland.
Tijdens de maanden van voorbereiding leerden de drie organisaties mekaar beter kennen. Hoewel ze in grote lijnen met dezelfde dingen bezig waren lagen hun visie en strategie soms uit mekaar. Tijdens die maanden werd er aan een gemeenschappelijk charter gewerkt, nagedacht over een strategie, en gezocht naar een goede lokatie voor het Ministerie van Wooncrisis. Dat was de naam die aan het initiatief zou gegeven worden, naar analogie met Parijs en andere Franse steden.

Staartsterstraat 13
Na een lange zoektocht naar een pand dat geschikt was om alle doelstellingen te combineren werd op 1 april het Gesuklooster geopend. Het moment en de manier waarop het pand gevonden werden konden moeilijk symbolischer. De bezetters van het Tagawa-hotel waren op datzelfde moment, na een gerechtelijk bevel, met het ontruimen van het hotel bezig. Bij gebrek aan een geschikte lokatie voor het geplande “Ministerie van Wooncrisis”, hadden zij, zonder veel animo, besloten een leegstaand industrieel pand in Laken te kraken. Dezelfde dag voerde het gemeenschappelijk daklozenfront actie voor de lokalen voor winteropvang van de CASU, die die dag werden gesloten, omdat de winter voorbij was. Chez Nous, 321 Logements en de BBRoW waren daar om de actie te ondersteunen. Tijdens de actie kwam een sympathisant ons melden dat er vlakbij een groot gebouw leegstond, het Gesuklooster in Sint-Joost. En diezelfde avond zaten de eerste bezetters in het leegstaande kloosterpand.
Op korte tijd was het gebouw bewoond door veertig mensen. Het zijn die bewoners die, gesteund door enkele verenigingen het collectieve woonproject vorm hebben gegeven.
Tegelijkertijd werd er vanuit het gebouw actie gevoerd voor het recht op wonen, voornamelijk op initiatief van enkele organisaties zoals de BBRoW, Chez Nous, Bonnevie, Daklozefront, l’Autre Lieu, UDEP, met de hulp en steun van een groot deel van de bewoners.
Het gebouw, vlakbij de Kruidtuin in Sint-Joost, leende zich wonderwel voor het initiatief. Een bijna idyllische setting, centraal gelegen, in zeer goede staat, gebouwd voor een gemeenschappelijk woonproject (een klooster), met grote ruimtes voor publieksactiviteiten. Bovendien kon ook de symboliek tellen. De eigenaar van het gebouw, de Jezuietenorde, wilde het verkopen om er een luxehotel te maken. Het gebouw stond al meer dan een jaar leeg, de kerk al bijna twintig jaar.
In april en mei werd er hard gewerkt door de bezetters. Ze organiseerden zich, maakten afspraken over de interne organisatie en het onthalen van nieuwe bewoners, ...
Er werd ook een reeks debatten rond het recht op wonen georganiseerd. Het recht op wonen werd benaderd vanuit invalshoeken die nauw aansloten bij de actie. Thema’s die op het programma stonden waren onder andere: het recht op bezetten van leegstaande gebouwen, collectief wonen, en huisvestingsproblemen voor grote gezinnen.
Ondertussen ging ook veel aandacht en energie naar het gevecht om het gebouw te mogen blijven bewonen. Het gebouw werd bezet was het eigendom van de paters Jezuieten, en liep er een koopoptie van investeerders die er een hotel wilden bouwen en die wachtten op een akkoord van stedenbouw vooraleer de koop definitief af te sluiten. De paters lieten aanvankelijk uitschijnen dat zij ons zouden laten blijven. De bezetters namen verschillende politieke contacten en organiseerden enkele geslaagde protestacties. De uitzetting op 24 mei kwam dan ook totaal onverwacht. Het was immers van bij de start de bedoeling geweest om het klooster niet kraken, maar te bewonen met het akkoord van de eigenaar, tot er met de werken zou gestart worden.
Tijdens de eerste dagen van de bezetting is er heel wat gerealiseerd. Verschillende organisaties hebben mekaar leren kennen, mensen met zeer diverse achtergronden werkten voor het eerst samen, er kwam grote steun vanuit de Brusselse bevolking. Die steun kwam er ook de dag van de uitzetting. De bewoners verzetten zich niet tegen de uitdrijving, maar zetten hun actie die nacht verder in een tentenkamp in het Kruidtuinpark. De volgende ochtend werd reeds een nieuw gebouw bezet.

Koningstraat 123
Sinds 25 mei wordt hetzelfde project verder gezet vanuit een nieuw gebouw, geopend door de bewoners van het Gesuklooster na de uitzetting uit het klooster. Een aantal uitgezette bewoners van het klooster zijn naar daar verhuisd, anderen zijn hen komen vervoegen. Opnieuw was er de duidelijke bedoeling om een collectief woonproject te koppelen aan een politiek actie voor recht op wonen.
Het Ministerie van Wooncrisis en de bewonersgroep hebben zich ontwikkeld als afzonderlijke structuren, maar blijven sterk op mekaar betrokken. In het gebouw in de Koningstraat organiseerde het Ministerie in het najaar een reeks ontmoetingen met andere comités zoals het DAK (Daklozen Aktie Komitee) uit Antwerpen, de ondersteuningsgroep Gentse Roma, Medecins du Monde en Solidarités Nouvelles Wallonie. Deze groepen zijn nu ook allemaal betrokken bij het Ministerie van Wooncrisis.